Sáng ngày 22/10/2025, Liên minh Hợp tác xã (HTX) tỉnh và Liên hiệp Các Hội Khoa học và Kỹ thuật (KH&KT) tỉnh đã phối hợp tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề “Giải pháp nâng cao năng lực hợp tác quốc tế cho các HTX nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2035”. Đồng chủ trì hội thảo có Đồng chí Nguyễn Thị Thúy Dung, Phó Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh và đồng chí Nguyễn Tấn Phú, Phó Chủ tịch Liên hiệp Các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh. Hội thảo quy tụ các chuyên gia, nhà khoa học, đại diện cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp và các HTX trên địa bàn tỉnh nhằm nhận diện rõ cơ hội, thách thức và đề xuất các giải pháp khả thi.
Phát biểu khai mạc Hội thảo, bà Nguyễn Thị Thúy Dung - Phó Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh, nhấn mạnh bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, đặc biệt là việc Việt Nam tham gia các Hiệp định thương mại tự do (FTA) thế hệ mới như CPTPP, EVFTA, RCEP, đã mở rộng thị trường nông sản. Tuy nhiên, điều này cũng đi kèm những yêu cầu ngày càng khắt khe về chất lượng, truy xuất nguồn gốc và năng lực quản trị, đòi hỏi khu vực HTX nông nghiệp phải nhanh chóng nâng cao năng lực hợp tác quốc tế.
Tỉnh Bắc Ninh hiện có 1.375 HTX nông nghiệp với gần 60.000 thành viên. Tỷ lệ HTX hoạt động hiệu quả đạt trên 50%. Toàn tỉnh có 191 HTX nông nghiệp được công nhận 390 sản phẩm OCOP đạt từ 3-5 sao. Nhiều HTX đã bước đầu liên kết với doanh nghiệp xuất khẩu, áp dụng các tiêu chuẩn tiên tiến như VietGAP, GlobalGAP. Dù có nhiều tiềm năng, báo cáo cũng thẳng thắn nhìn nhận những hạn chế: Năng lực hợp tác quốc tế của phần lớn HTX còn yếu về quy mô sản xuất, quản trị, tiêu chuẩn chất lượng, kỹ năng đàm phán và ngoại ngữ; đa số HTX có quy mô nhỏ và siêu nhỏ, năng lực quản lý của cán bộ chưa theo kịp cơ chế thị trường.
Quang cảnh Hội nghị
Về hoạt động hợp tác quốc tế, các HTX chủ yếu tham gia gián tiếp qua các doanh nghiệp liên kết. Thống kê cho thấy chỉ khoảng 0,2% HTX nông nghiệp của tỉnh có hoạt động xuất khẩu theo đường chính ngạch, 8% qua tiểu ngạch và 30% là đơn vị cung cấp đầu vào cho doanh nghiệp xuất khẩu. Các HTX còn gặp khó khăn như: thiếu nguồn lực tài chính (vốn); thiếu chứng nhận tiêu chuẩn quốc tế (hữu cơ, GlobalGAP) và phụ thuộc vào các đơn vị trung gian.
Hội thảo đã tập trung lắng nghe nhiều báo cáo tham luận quan trọng, đưa ra các giải pháp từ góc nhìn quản lý, nghiên cứu và thực tiễn của các HTX, cơ quan quản lý nhà nước, các chuyên gia, nhà khoa học. Các đại biểu cũng đã trao đổi, thảo luận, đánh giá kết quả hỗ trợ HTX trong hợp tác quốc tế, xúc tiến thương mại, xuất khẩu hàng hóa mới đạt kết quả bước đầu. Đặc biệt là tập trung làm rõ nhiều hạn chế, khó khăn, vướng mắc trong nâng cao năng lực hợp tác quốc tế cho các HTX nông nghiệp trên địa bàn tỉnh, nhất là chất lượng nhân lực HTX, năng lực quản lý, dự báo thị trường và hội nhập còn yếu, chưa có chương trình đào tạo, tập huấn chuyên sâu về hợp tác quốc tế, kỹ năng đàm phán, xúc tiến thương mại, xây dựng thương hiệu; chất lượng sản phẩm chưa đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật, hàng rào kỹ thuật thương mại hàng hóa, kiểm dịch thực vật, an toàn thực phẩm, mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói và chất lượng khắt khe của thị trường quốc tế; thiếu mạng lưới đối tác thương mại quốc tế, tiếp cận thị trường và liên kết doanh nghiệp xuất khẩu hạn chế; Sức ép về cạnh tranh hàng hóa; năng lực tài chính của HTX … là những vấn đề đặt ra cần quan tâm khắc phục.
Trên cơ sở các tham luận và thảo luận, hội thảo đề xuất tập trung vào các nhóm giải pháp trọng tâm, bổ sung nhiều giải pháp thiết thực và kiến nghị, đề xuất nhằm nâng cao năng lực hợp tác quốc tế cho các HTX nông nghiệp của tỉnh trong giai đoạn tới như:
Cần đổi mới phương thức quản lý sản xuất, kinh doanh; ứng dụng mạnh mẽ khoa học kỹ thuật, công nghệ thông tin; đặc biệt là tận dụng cơ hội khi Việt Nam tham gia các Hiệp định thương mại tự do thế hệ mới, nhất là những điểm mới có lợi thế đối với các HTX.
Liên minh HTX cần xây dựng chương trình đào tạo chuyên sâu về hợp tác quốc tế. Tập trung vào các kỹ năng: đàm phán, ký kết hợp đồng, marketing quốc tế, pháp luật thương mại, logistics, quản lý chuỗi cung ứng; các tiêu chuẩn kỹ thuật mới về hàng hóa nông sản cần đáp ứng…. Hình thức đào tạo đa dạng, huy động sự tham gia của nhiều chủ thể: Nhà nước - tổ chức xã hội - viện, trường - doanh nghiệp. Trong Kế hoạch bồi dưỡng nghiệp vụ hợp tác quốc tế trình UBND tỉnh ban hành, cần cả nội dung đào tạo chuyên sâu và tăng số lớp đào tạo, bồi dưỡng, để đáp ứng nhu cầu và yêu cầu đối với các HTX hiện nay.
Ông Ngô Văn Liên, Giám đốc HTX nông nghiệp Thanh Hải phát biểu tham luận
Giải pháp về chuyển đổi mô hinh hoạt động của HTX; mở rộng liên danh, liên kết sản xuất và tiêu thụ; tăng cường tổ chức các hoạt động xúc tiến thương mại, đa dạng hóa thị trường và phương thức xuất khẩu, mở rộng sang các thị trường tiềm năng khác như thị trường thực phẩm Halal; đẩy mạnh xuất khẩu chính ngạch, thương mại điện tử, thương mại biên giới…
Các HTX nông nghiệp cần nâng cao năng lực quản trị, xây dựng kế hoạch quản trị rủi ro tổng thể. Thiết lập quỹ dự phòng rủi ro, đăng ký tham gia bảo hiểm nông nghiệp, bảo hiểm hàng hóa xuất khẩu…
Giải pháp ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, truy xuất nguồn gốc gắn với xây dựng và bảo vệ thương hiệu sản phẩm nông nghiệp đáp ứng yêu cầu xuất khẩu đối với các Hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn tỉnh.
Và một số giải pháp, kiến nghị, đề xuất cụ thể khác như: chính sách về điện, thuế, mặt bằng sản xuất, cơ chế hỗ trợ lãi suất, bảo lãnh tín dụng và bảo hiểm xuất khẩu; ưu đãi đầu tư vào chế biến sâu, chi phí kiểm nghiệm, chứng nhận;hỗ trợ các HTX thực hiện thủ tục xuất khẩu nông sản, xây dựng thương hiệu, chuyển giao công nghệ v.v…
Kết quả của Hội thảo là cơ sở quan trọng để Liên minh HTX tỉnh tham mưu cho Uỷ ban nhân dân tỉnh ban hành Kế hoạch bồi dưỡng nghiệp vụ hợp tác quốc tế cho cán bộ quản lý HTX, hướng tới mục tiêu đến năm 2030 có nhiều HTX đủ khả năng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu và hình thành các HTX kiểu mới, hội nhập sâu rộng vào năm 2035.
Vũ Thị Thanh Huyền - Trưởng Phòng Nghiệp vụ
